24 Αυγ 2020

ΚΟΙΝΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «Συνεργασία για την καταγραφή του είδους «Ακρίδα της Ηπείρου» (Chorthippus lacustris) στην περιοχή Λιμνοπούλα Παραμυθιάς Θεσπρωτίας (GR2120003)

 


ΚΟΙΝΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

 «Συνεργασία για την καταγραφή του είδους «Ακρίδα της Ηπείρου» (Chorthippus lacustris) στην περιοχή Λιμνοπούλα Παραμυθιάς Θεσπρωτίας (GR2120003)




Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά και στις αρχές Αυγούστου πραγματοποιήθηκε συνάντηση συνεργασίας μεταξύ των Φορέων Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Καλαμά-Αχέροντα-Κέρκυρας και Λίμνης Παμβώτιδας, για την επιβεβαίωση της παρουσίας της ακρίδας της Ηπείρου στην προστατευόμενη περιοχή Λιμνοπούλα Παραμυθιάς Θεσπρωτίας.

Το είδος Chorthippus lacustris είναι στενά ενδημικό είδος της εντομοπανίδας της Ηπείρου, δηλαδή υπάρχει μόνο στην Ήπειρο και πουθενά αλλού στον κόσμο, και μάλιστα με πέντε μόνο γνωστούς πληθυσμούς. Είναι καταχωρισμένο ως «Κρισίμως Κινδυνεύον» τόσο στο Ελληνικό Κόκκινο Βιβλίο όσο και παγκοσμίως (Critically Endagered) σύμφωνα με την IUCN (International Union for Conservation of Natura). Zει σε πλημμυρισμένες υγρολιβαδικές εκτάσεις. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, τα αυγά του παραμένουν μέσα στο λασπώδες υπόστρωμα κάτω από το νερό, για να εκκολαφθούν την άνοιξη όταν τη θέση των πλημμυρισμένων εκτάσεων καταλαμβάνουν σταδιακά υγρά λιβάδια με πλούσια βλάστηση, τα οποία αποτελούν και το ιδανικό ενδιαίτημα για την ακρίδα της Ηπείρου. Το καλοκαίρι εμφανίζονται τα ενήλικα άτομα και ξεκινάει η περίοδος της αναπαραγωγής, κατά την οποία το αρσενικό πραγματοποιεί έναν μοναδικό χορό για να προσελκύσει το θηλυκό, ενώ το φθινόπωρο πια τα ενήλικα άτομα έχουν εξαφανιστεί, έχοντας όμως αφήσει τα αυγά τους στη λάσπη για να συνεχιστεί ο κύκλος της ζωής τους.

Όσον αφορά στο νομικό πλαίσιο, θεωρείται  παράνομη  κάθε  δράση  βλάβης  και  άμεσης  ή  έμμεσης θανάτωσής τους, με βάση τα όσα ο ίδιος Νόμος (3937/31-3-2011) προβλέπει στο άρθρο 11  (Προστασία  της  ενδημικής  βιοποικιλότητας)  και  στην  παράγραφο  2:  «Για  τη διατήρηση  των  ενδημικών ειδών  χλωρίδας, πανίδας  και άλλων  ομάδων  οργανισμών, απαγορεύεται  η  αποκομιδή,  συλλογή,  κοπή,  εκρίζωση,  κατοχή,  μεταφορά  δειγμάτων κάθε είδους, εμπορία, βλάβη, καταστροφή και η απευθείας ή έμμεση θανάτωσή τους, σε κάθε στάδιο του βιολογικού τους κύκλου»

Η Λίμνη Λιμνοπούλα Παραμυθιάς ή λίμνη Χότκοβα, βρίσκεται 0,7 χλμ νοτιοδυτικά των χωριών Κρυσταλλοπηγή και Κεφαλόβρυσο κοντά στην πόλη Παραμυθιά της Ηπείρου και καλύπτει έκταση 579,50 εκτάρια. Χαρακτηρίζεται ως ειδική ζώνη διατήρησης (ΕΖΔ) σύμφωνα με την οδηγία 92/43/ΕΚ με κωδικό GR2120003. Είναι μια εποχική λίμνη που κατακλύζεται το χειμώνα από νερά και αποστραγγίζεται φυσικά από τρεις καταβόθρες που βρίσκονται στη νότια πλευρά της. Το καλοκαίρι σχηματίζονται υγρά λιβάδια τροφοδοτούμενα από πηγές και ο μισός περίπου από τον εκτιθέμενο πυθμένα καλλιεργείται και ο μισός βοσκείται. Σημαντικό τμήμα της λίμνης σκεπάζεται από υγρόφιλη βλάστηση με Phragmites communis και Scirpus boblboschoenus.

Οι ομάδες πεδίου των δυο φορέων διαχείρισης εντόπισαν την ακρίδα της Ηπείρου σε αρκετά σημεία περιμετρικά του ταμιευτήρα, τα οποία πλημμυρίζουν περιοδικά κατά τη διάρκεια της χειμερινής περιόδου, γεγονός πολύ ενθαρρυντικό για το είδος, καθώς λόγω των πρόσφατων αλλαγών στις χρήσεις γης και της μεταβολής υγρολιβαδικών εκτάσεων σε καλλιέργειες (με πιο πρόσφατη τη δημιουργία ορυζώνων), έχει δεχθεί έντονες πιέσεις τα τελευταία χρόνια στην περιοχή.

Φέτος, η δράση υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος ΥΜΕΠΕΡΡΑ όπου λόγω των έντονων πιέσεων που δέχεται το είδος και με βάση το ισχύον θεσμικό πλαίσιο (Ν. 3937/31-3-2011, 4014/21.2.2011), έχουν προγραμματιστεί και ενταχθεί δράσεις παρακολούθησης της κατανομής και του πληθυσμιακού μεγέθους του είδους, καθώς και λήψη ήπιων μέτρων αποκατάστασης για την ανάκαμψη και προστασία του και από τους δυο Φορείς Διαχείρισης.

Ακολουθεί φωτογραφικό υλικό από την κοινή καταγραφή:

 



3 Αυγ 2020

ΞΕΚΙΝΗΣΕ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΩΝ ΛΕΥΚΩΝ ΠΕΛΑΡΓΩΝ

Εικόνα 1. Ο λευκός πελαργός (Ciconia ciconia) (Αρχείο ΦΔΚΑΚ)





 Ξεκίνησε η προετοιμασία των λευκών πελαργών για το ταξίδι της επιστροφής τους στην Αφρική.
Οι νεαροί πελαργοί (184 άτομα) που γεννήθηκαν στις προστατευόμενες περιοχές του Ν. Θεσπρωτίας αλλά και οι ενήλικες γονείς τους (50 ζευγάρια περίπου), παρατηρήθηκαν καθ' όλη τη διάρκεια της παραμονής τους - από τον ερχομό τους, την αναπαραγωγή τους και τη διατροφή τους (Εικόνα 3, 4) στις πλούσιες υγροτοπικές περιοχές του δικτύου Natura 2000, έως και τη δημιουργία μικρών ομάδων έτοιμων για αναχώρηση προς τις περιοχές διαχείμασής τους. Από το αρχείο της επόπτευσης του προσωπικού φύλαξης του Φορέα Διαχείρισης Καλαμά - Αχέροντα - Κέρκυρας, οι παρακάτω εικόνες και αποσπάσματα βίντεο αναδεικνύουν την σπουδαιότητα των προστατευόμενων περιοχών - Ειδικών Ζωνών Διατήρησης για την προστασία τύπων οικοτόπων και ειδών χλωρίδας και πανίδας (92/43/ΕΚ) και Ζωνών Ειδικής Προστασίας για την προστασία των ειδών ορνιθοπανίδας (2009/147/ΕΚ) που φιλοξενούν ετησίως εκατοντάδες είδη ορνιθοπανίδας. 
 Ειδικότερα, στην προστατευόμενη περιοχή Λίμνη Λιμνοπούλας (GR 2120003), τα εύφορα υγροτοπικά λιβάδια αποτέλεσαν σημαντικό τόπο συγκέντρωσης και τροφοληψίας μεγάλων ομάδων πελαργών αλλά και άλλων σπάνιων πουλιών, όπως η χαλκόκοτα (Plegadis falcinellus).
Στη Λίμνη Λιμνοπούλα εντοπίζονται δυο είδη τύπων οικοτόπων: ο 92D0 Νότια παρόχθια δάση στοές και λόχμες (Nerio-tamaricetea και Securinegion tinctoriae) και ο 9340 Δάση με Quercus ilex και Quercus rotundifolia (Δάση Αριάς).

Εικόνα 2. Σμήνος λευκών πελαργών σε πτήση έτοιμο για το ταξίδι στη Ν. Αφρική (Αρχείο ΦΔΚΑΚ)
Οι πελαργοί συναθροίζονται σε λιβάδια κι από κει χρησιμοποιούν τα θερμά ανοδικά ρεύματα της στεριάς για να εξοικονομήσουν ενέργεια, αφού δεν χρειάζεται να φτεροκοπούν συνεχώς και αφήνοντας τα φτερά τους ανοιχτά συνεχίζουν ανεμοπορώντας για μεγάλα χρονικά διαστήματα έως ότου αφήσουν το θερμό ανοδικό ρεύμα και πάρουν την κατεύθυνση μετανάστευσης με ταχύτητα μεγαλύτερη των 70 χμ./ώρα (Εικόνα 2). Πρώτα φεύγουν τα νεαρά άτομα και ακολουθούν τα ενήλικα. Κατά την πτήση ένας πελαργός καταναλώνει 242 kcal/ώρα, ενώ όταν ανεμοπορεί 12 kcal/ ώρα, 20 φορές λιγότερο.


Εικόνα 3. Τροφοληψία πελαργών μαζί με χαλκόκοτες, λευκοτσικνιάδες και άλλα πουλιά στην περιοχή Λίμνης Λιμνοπούλας (Αρχείο ΦΔΚΑΚ)

Εικόνα 4. Πελαργοί που τρέφονται περιμετρικά στη Λίμνη Λιμνοπούλα (Αρχείο ΦΔΚΑΚ)



































Πού πηγαίνουν οι πελαργοί;


Όπως φαίνεται από τον παραπάνω χάρτη, με κίτρινο είναι οι περιοχές αναπαραγωγής των πελαργών και με μπλε οι περιοχές διαχείμασης. Με κόκκινη γραμμή περιγράφεται η πορεία μετανάστευσης τους. Αποφεύγοντας την μετανάστευση πάνω από την θάλασσα, οι βασικοί διάδρομοι μετανάστευσης περνούν από τα στενά του Βοσπόρου και από το Γιβραλτάρ, αποφεύγοντας το πέρασμα πάνω από την Μεσόγειο. Η διάρκεια πτήσης ημερησίως κυμαίνεται από 7-10 ώρες και καλύπτουν περισσότερα από 500 χμ. Κατά διαστήματα σταματούν για να τραφούν και να πιουν νερό, συνήθως κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Οι περιοχές στις οποίες περνάει όλο τον χειμώνα ο πελαργός δεν περιορίζονται μόνο στη Νότια Αφρική. Στην πραγματικότητα, μόνο ένα μικρό ποσοστό των πελαργών φτάνει εκεί. Οι περισσότεροι μεταναστεύουν στο Τσαντ, στο Σουδάν, στο Νότιο Σουδάν, στην Κένυα, στην Αιθιοπία, αλλάζοντας πολλές φορές περιοχή ανάλογα με την αφθονία τροφής.
Ακολουθούν τα αποσπάσματα βίντεο από τη συνάθροιση των πελαργών (Αύγουστος 2020) και την πτήση τους ξεκινώντας το μακρινό τους ταξίδι και από την περιοχή Λίμνη Λιμνοπούλας όπου διατρέφονται μαζί με σημαντικά είδη ορνιθοπανίδας.

 
 
 (Αρχείο: Τμήμα Ενημέρωσης ΦΔΚΑΚ)





(Πηγές: https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/white-stork)