Παγκόσμια ημέρα Δασοπονίας 2021

"Αποκατάσταση δασών: μια πορεία προς την ανάκαμψη και την ευημερία"

Η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ανακοίνωσε στις 21 Μαρτίου του 1971 την Παγκόσμια Ημέρα των Δασών. Η ημερομηνία αυτή επιλέχθηκε,  ώστε να ενημερώσει και υπενθυμίσει, τον ρόλο και την ανάγκη προστασίας και ανάπτυξης των δασικών οικοσυστημάτων.

Το 2021, ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Δασοπονίας μας βρίσκει όλους, πολίτες και φορείς, εν μέσω μιας συνεχιζόμενης υγειονομικής, αλλά και οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, που καταδεικνύει πόσο αλληλένδετες είναι οι ζωές μας με το φυσικό περιβάλλον σε όλον τον πλανήτη.

Το θέμα της γιορτής της Διεθνούς Ημέρας των Δασών του 2021 είναι η «Αποκατάσταση δασών: μια πορεία προς την ανάκαμψη και την ευημερία». Το φετινό θέμα έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς χτίζουμε τα θεμέλια για μια βιώσιμη ανάκαμψη για όλους. Αποτελεί επίσης συμβολή στην υλοποίηση του στρατηγικού σχεδίου των Ηνωμένων Εθνών για τα δάση και της ατζέντας του 2030 για την αειφόρο ανάπτυξη, προς υποστήριξη της δεκαετής δράσης για τους αναπτυξιακούς στόχους και της αποκατάστασης του οικοσυστήματος.

Τα δάση καλύπτουν περίπου το 30 τοις εκατό της γης του πλανήτη μας και φιλοξενούν το 80 τοις εκατό όλων των χερσαίων ειδών. Οι υπηρεσίες  που υλοποιούν  τα οικοσυστήματα και παρέχονται στην ανθρωπότητα κυμαίνονται από τον καθαρισμό του αέρα και του νερού για την παραγωγή τροφίμων, φαρμάκων και προϊόντων ξύλου και χαρτιού. Οι επενδύσεις στην αποκατάσταση των δασών θα βοηθήσουν τις οικονομίες να ανακάμψουν από την πανδημία δημιουργώντας ακόμη περισσότερη απασχόληση. Ο δασικός τομέας έχει προσφέρει απαραίτητα προϊόντα στον τομέα της υγείας κατά τη διάρκεια της πανδημίας, όπως μάσκες προσώπου, καθαριστικά και αιθανόλη που χρησιμοποιούνται σε απολυμαντικά. 

Τα δάση απορροφούν περίπου 2 δισεκατομμύρια τόνους διοξείδιο του άνθρακα ετησίως. Η βιώσιμη διαχείριση των δασών είναι επομένως ζωτικής σημασίας για την κάλυψη του κενού εκπομπών και περιορίζοντας την παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας στους 1,5 ° C από τα προ-βιομηχανικά επίπεδα. Δεδομένου του ζωτικού ρόλου των δασών στη δέσμευση του διοξειδίου του άνθρακα, είναι ανησυχητικό ότι τα δάση είναι όλο και περισσότερο θύματα ξηρασιών που προκαλούνται από την κλιματική αλλαγή.

Παρά τα όσα παρέχουν, η απώλεια δασών συνεχίζεται με ανησυχητικό ρυθμό. Συνεχίζονται να χάνονται 10 εκατομμύρια εκτάρια δασών, μια έκταση περίπου της Ισλανδίας, κάθε χρόνο και η υποβάθμιση της γης επηρεάζει σχεδόν 2 δισεκατομμύρια εκτάρια, μια περιοχή μεγαλύτερη από τη Νότια Αμερική. Το τελευταίο έτος έχουν προκληθεί τεράστιες δασικές πυρκαγιές στην Καναδική Αρκτική, Αμαζόνιο, Σιβηρία, Καλιφόρνια και Αυστραλία.

Οι συνέπειες της φωτιάς για τα οικοσυστήματα, αλλά κυρίως για την υπερθέρμανση του πλανήτη και την κλιματική αλλαγή, έχουν υποτιμηθεί μέχρι σήμερα, σύμφωνα με μια νέα διεθνή επιστημονική έρευνα, που αναδεικνύει τις πυρκαγιές πλέον σε πρωταρχικό καταλύτη της μεταβολής του κλίματος της Γης. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι μόλις τώρα αρχίζει να γίνεται κατανοητή η επίπτωση των πυρκαγιών στο κλίμα, τονίζουν την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα και εισηγούνται την διαμόρφωση μιας ολιστικής «επιστήμης της φωτιάς».  

Τα  δάση έχουν χρησιμεύσει ως δίχτυ ασφαλείας σε περιόδους κρίσης

Καθώς οι χώρες συνεχίζουν να πολεμούν τις εκτεταμένες επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19, τα Ηνωμένα Έθνη ζήτησαν να συμπεριληφθούν βιώσιμες δράσεις που βασίζονται στα δάση, στα προγράμματα και τις πολιτικές αποκατάστασης του COVID-19.

Μεγάλο ποσοστό των φτωχών αγροτών, περίπου το 40%, ζουν σε δασικές και σαβάνες περιοχές. Για αυτές τις κοινότητες, τα δάση αποτελούν κρίσιμη πηγή τροφής, καυσίμων, εισοδήματος, μέσων διαβίωσης και ευημερίας. Πρόσφατες εκτιμήσεις δείχνουν ότι η οικονομική κρίση που προκλήθηκε από το COVID-19 είναι πιθανό να ωθήσει 34,3 εκατομμύρια περισσότερους ανθρώπους σε ακραία φτώχεια. Καθώς εκατομμύρια αντιμετωπίζουν την οικονομική ευπάθεια και την επισιτιστική ανασφάλεια, η εξάρτηση από τα δάση για βασικές ανάγκες διαβίωσης αναμφίβολα θα αυξηθεί.

Στην τελευταία του πολιτική για τα δάση και το COVID-19, το Υπουργείο Οικονομικών και Κοινωνικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών (UN DESA) αναφέρει ότι τα αειφόρα διαχειριζόμενα δάση μπορούν να βοηθήσουν στην άρση εκατομμυρίων από τη φτώχεια και να θέσουν τα θεμέλια για ανθεκτικές οικονομίες και κοινωνίες ικανές να αντέξουν μελλοντικές πανδημίες, κλιματικές αλλαγές και άλλες παγκόσμιες προκλήσεις. Ορισμένες χώρες έχουν αρχίσει ήδη να αντιμετωπίζουν την ανεργία που σχετίζεται με το COVID και δεσμεύονται να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας που αφορούν τα δασικά οικοσυστήματα.

Η αποκατάσταση της υγείας των δασών μας και η βιώσιμη διαχείρισή τους είναι ζωτικής σημασίας για τη στήριξη των μέσων διαβίωσης, τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, τη διαφύλαξη της βιοποικιλότητας και τη μείωση του κινδύνου μελλοντικών πανδημιών. Σε αυτήν τη Διεθνή Ημέρα Δασών ας φυτέψουμε τους σπόρους για ένα βιώσιμο μέλλον δεσμευόμενοι να αποκαταστήσουμε και να διατηρήσουμε τα δάση μας προς όφελος των ανθρώπων και του πλανήτη.

 

 Πηγές: UN DESA Voice,  ΟΗΕ https://www.un.org/press/en/2021/sgsm20635.doc.htm

  

Μεσοχειμωνιάτικες καταμετρήσεις υδρόβιων πουλιών 2021

Πιστός στο ετήσιο ραντεβού μεσοχειμωνιάτικων καταμετρήσεων υδρόβιων πουλιών (ΜΕΚΥΠ), παρά τις πρωτόγνωρες συνθήκες λόγω Covid-19, ο Φορέας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Καλαμά-Αχέροντα-Κέρκυρας (ΦΔΚΑΚ), πραγματοποίησε σάρωση όλων των περιοχών αρμοδιότητας του, με την τήρηση πάντα όλων των μέτρων προφύλαξης. Υπήρξαν ικανοποιητικές καταγραφές από όλα τα υδρόβια είδη, με σημαντική παρατήρηση της παγκοσμίως απειλούμενης βαλτόπαπιας (Aythya nyroca) μεταξύ άλλων χηνόμορφων. Αρκετά ήταν και τα παρυδάτια είδη με πολυάριθμη την οικογένεια των Σκολοπακίδων (Scolopacidae). Αξιοσημείωτη είναι η παρουσία όλων των ειδών ερωδιόμορφων και ιδιαίτερα του κρυπτοτσικνιά (Ardeola ralloides), ενός μικρού μεγέθους ερωδιού που στο Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων ζώων της Ελλάδος βρίσκεται στην κατηγορία Τρωτό (VUlnerable). Δε λείπουν βέβαια, όπως κάθε χρόνο τα αρπακτικά που είτε διαχειμάζουν είτε είναι χειμερινοί επισκέπτες των προστατευόμενων περιοχών, όπως για παράδειγμα η γερακίνα (Buteo buteo), ο καλαμόκιρκος (Circus aeruginosus), o χειμωνόκιρκος (Circus cyaneus), ο ψαραετός (Pandion haliaetus) καθώς και ο παγκοσμίως απειλούμενος (VU) Στικταετός (Clanga clanga). Για πρώτη φορά παρατηρήθηκαν επίσης λεπτόραμφοι γλάροι (Larus genei), για τους οποίους γνωρίζουμε ότι είναι σπάνιοι χειμερινοί επισκέπτες κατά τη χειμερινή μετανάστευση. Τέλος, εξαιρετικό θέαμα προσφέρουν τα εκατοντάδες φοινικόπτερα που βρίσκουν τροφή αυτήν την περίοδο στις ρηχές λιμνοθάλασσες του Δέλτα Καλαμά.

Οι ΜΕΚΥΠ αποτελούν μέρος ενός παγκόσμιου προγράμματος της Διεθνούς Οργάνωσης Υγροτόπων (Wetlands International) υπό τον συντονισμό της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας (ΕΟΕ), όπου συμμετέχουν ορνιθοπαρατηρητές, περιβαλλοντικές οργανώσεις αλλά και οι φορείς διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών από όλη την Ελλάδα, πραγματοποιώντας ταυτόχρονα μετρήσεις, κυρίως υδρόβιων και παρυδάτιων ειδών που διαχειμάζουν στους υγρότοπους, αλλά και αρπακτικά. Διενεργούνται σε περισσότερους από 160 υγροτόπους και αποτελούν ένα από τα μακροβιότερα προγράμματα παρακολούθησης πληθυσμών πουλιών στην Ελλάδα ώστε τα δεδομένα που συλλέγονται να αποσκοπούν σε έναν σχεδιασμό μέτρων διαχείρισης και προστασίας, διατήρησης των πτηνών στα οποία παρατηρούνται μειωτικές τάσεις.

 Η γνώση, ωστόσο, της ποσοτικής και ποιοτικής παρουσίας ποικίλων ειδών ορνιθοπανίδας σε ένα σύμπλεγμα υγροτόπων, όπως αυτών που εμφανίζονται στις περιοχές διαχείρισης του ΦΔΚΑΚ (λιμνοθάλασσες, έλη, λίμνες κ.α.), αποτελεί ισχυρή απόδειξη της σημαντικότητας των οικοσυστημάτων και των τύπων οικοτόπων που φιλοξενούν, αναδεικνύοντας τα πουλιά ως έναν σπουδαίο δείκτη υγείας όλων των προστατευόμενων ενδιαιτημάτων. Αξίζει λοιπόν να τα προστατέψουμε και να συμβάλλουμε στη διατήρηση του βιότοπου τους που αποτελεί το καταφύγιο, τον τόπο διατροφής αλλά και ανάπαυσής από τα μεγάλα ταξίδια τους.

 

Ευχετήρια κάρτα