3 Αυγ 2020

ΞΕΚΙΝΗΣΕ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΩΝ ΛΕΥΚΩΝ ΠΕΛΑΡΓΩΝ

Εικόνα 1. Ο λευκός πελαργός (Ciconia ciconia) (Αρχείο ΦΔΚΑΚ)





 Ξεκίνησε η προετοιμασία των λευκών πελαργών για το ταξίδι της επιστροφής τους στην Αφρική.
Οι νεαροί πελαργοί (184 άτομα) που γεννήθηκαν στις προστατευόμενες περιοχές του Ν. Θεσπρωτίας αλλά και οι ενήλικες γονείς τους (50 ζευγάρια περίπου), παρατηρήθηκαν καθ' όλη τη διάρκεια της παραμονής τους - από τον ερχομό τους, την αναπαραγωγή τους και τη διατροφή τους (Εικόνα 3, 4) στις πλούσιες υγροτοπικές περιοχές του δικτύου Natura 2000, έως και τη δημιουργία μικρών ομάδων έτοιμων για αναχώρηση προς τις περιοχές διαχείμασής τους. Από το αρχείο της επόπτευσης του προσωπικού φύλαξης του Φορέα Διαχείρισης Καλαμά - Αχέροντα - Κέρκυρας, οι παρακάτω εικόνες και αποσπάσματα βίντεο αναδεικνύουν την σπουδαιότητα των προστατευόμενων περιοχών - Ειδικών Ζωνών Διατήρησης για την προστασία τύπων οικοτόπων και ειδών χλωρίδας και πανίδας (92/43/ΕΚ) και Ζωνών Ειδικής Προστασίας για την προστασία των ειδών ορνιθοπανίδας (2009/147/ΕΚ) που φιλοξενούν ετησίως εκατοντάδες είδη ορνιθοπανίδας. 
 Ειδικότερα, στην προστατευόμενη περιοχή Λίμνη Λιμνοπούλας (GR 2120003), τα εύφορα υγροτοπικά λιβάδια αποτέλεσαν σημαντικό τόπο συγκέντρωσης και τροφοληψίας μεγάλων ομάδων πελαργών αλλά και άλλων σπάνιων πουλιών, όπως η χαλκόκοτα (Plegadis falcinellus).
Στη Λίμνη Λιμνοπούλα εντοπίζονται δυο είδη τύπων οικοτόπων: ο 92D0 Νότια παρόχθια δάση στοές και λόχμες (Nerio-tamaricetea και Securinegion tinctoriae) και ο 9340 Δάση με Quercus ilex και Quercus rotundifolia (Δάση Αριάς).

Εικόνα 2. Σμήνος λευκών πελαργών σε πτήση έτοιμο για το ταξίδι στη Ν. Αφρική (Αρχείο ΦΔΚΑΚ)
Οι πελαργοί συναθροίζονται σε λιβάδια κι από κει χρησιμοποιούν τα θερμά ανοδικά ρεύματα της στεριάς για να εξοικονομήσουν ενέργεια, αφού δεν χρειάζεται να φτεροκοπούν συνεχώς και αφήνοντας τα φτερά τους ανοιχτά συνεχίζουν ανεμοπορώντας για μεγάλα χρονικά διαστήματα έως ότου αφήσουν το θερμό ανοδικό ρεύμα και πάρουν την κατεύθυνση μετανάστευσης με ταχύτητα μεγαλύτερη των 70 χμ./ώρα (Εικόνα 2). Πρώτα φεύγουν τα νεαρά άτομα και ακολουθούν τα ενήλικα. Κατά την πτήση ένας πελαργός καταναλώνει 242 kcal/ώρα, ενώ όταν ανεμοπορεί 12 kcal/ ώρα, 20 φορές λιγότερο.


Εικόνα 3. Τροφοληψία πελαργών μαζί με χαλκόκοτες, λευκοτσικνιάδες και άλλα πουλιά στην περιοχή Λίμνης Λιμνοπούλας (Αρχείο ΦΔΚΑΚ)

Εικόνα 4. Πελαργοί που τρέφονται περιμετρικά στη Λίμνη Λιμνοπούλα (Αρχείο ΦΔΚΑΚ)



































Πού πηγαίνουν οι πελαργοί;


Όπως φαίνεται από τον παραπάνω χάρτη, με κίτρινο είναι οι περιοχές αναπαραγωγής των πελαργών και με μπλε οι περιοχές διαχείμασης. Με κόκκινη γραμμή περιγράφεται η πορεία μετανάστευσης τους. Αποφεύγοντας την μετανάστευση πάνω από την θάλασσα, οι βασικοί διάδρομοι μετανάστευσης περνούν από τα στενά του Βοσπόρου και από το Γιβραλτάρ, αποφεύγοντας το πέρασμα πάνω από την Μεσόγειο. Η διάρκεια πτήσης ημερησίως κυμαίνεται από 7-10 ώρες και καλύπτουν περισσότερα από 500 χμ. Κατά διαστήματα σταματούν για να τραφούν και να πιουν νερό, συνήθως κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Οι περιοχές στις οποίες περνάει όλο τον χειμώνα ο πελαργός δεν περιορίζονται μόνο στη Νότια Αφρική. Στην πραγματικότητα, μόνο ένα μικρό ποσοστό των πελαργών φτάνει εκεί. Οι περισσότεροι μεταναστεύουν στο Τσαντ, στο Σουδάν, στο Νότιο Σουδάν, στην Κένυα, στην Αιθιοπία, αλλάζοντας πολλές φορές περιοχή ανάλογα με την αφθονία τροφής.
Ακολουθούν τα αποσπάσματα βίντεο από τη συνάθροιση των πελαργών (Αύγουστος 2020) και την πτήση τους ξεκινώντας το μακρινό τους ταξίδι και από την περιοχή Λίμνη Λιμνοπούλας όπου διατρέφονται μαζί με σημαντικά είδη ορνιθοπανίδας.

 
 
 (Αρχείο: Τμήμα Ενημέρωσης ΦΔΚΑΚ)





(Πηγές: https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/white-stork)



27 Ιουλ 2020





ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
1η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΡΓΥΡΟΠΕΛΕΚΑΝΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΦΔΠΠ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΑΞΟΝΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Ο Φορέας Διαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου-Στροφυλιάς και Κυπαρισσιακού Κόλπου (ΦΔΥΚΣ&ΚΚ) διοργάνωσε την 1η συνάντηση δικτύωσης για την προστασία και διατήρηση των πληθυσμών των αργυροπελεκάνων (P.crispus) του δυτικού άξονα του Ελλαδικού χώρου σε επίπεδο Φορέων Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών (ΦΔΠΠ), στα πλαίσια του πακέτου εργασίας Π.Ε.2.2. «Δικτύωση εσωτερικού» του Υποέργου 1 της πράξης «ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΦΟΡΕΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΟΤΥΧΙΟΥ ΣΤΡΟΦΥΛΙΑΣ & ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ ΓΙΑ ΔΡΑΣΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΕΙΔΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΤΟΠΩΝ» του Επιχειρησιακού Προγράμματος ΥΜΕΠΕΡΑΑ.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε την Δευτέρα, 13 Ιουλίου 2020 στο Κέντρο Πληροφόρησης Λιμνοθάλασσας Κοτυχίου – Δάσος Στροφυλιάς, όπου βρίσκεται η έδρα του ΦΔΥΚΣ&ΚΚ στο Λάππα Αχαΐας. Στη συνάντηση δικτύωσης συμμετείχαν στελέχη από τους ΦΔΠΠ και συγκεκριμένα: από τον ΦΔ Λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου – Ακαρνανικών Ορέων, ΦΔ Αμβρακικού Κόλπου – Λευκάδας, ενώ μέσω τηλεδιάσκεψης συμμετείχαν ο ΦΔ Καλαμά – Αχέροντα –  Κέρκυρας & ο ΦΔ Λίμνης Κερκίνης.
Η Συντονίστρια του ΦΔΥΚΣ&ΚΚ κα. Γεωργία Καραμπέρου, αφού καλωσόρισε τους συναδέλφους της έθεσε τους στόχους της συνάντησης & είχε το συντονισμό της συζήτησης. Εκπρόσωπος από κάθε ΦΔ έκανε μια μικρή παρουσίαση της προστατευόμενης περιοχής αρμοδιότητάς του, τα αποτελέσματα από την παρακολούθηση και την παρουσία του είδους P.crispus, ενώ παρουσιάστηκαν οι διαχειριστικές δράσεις που προγραμματίζονται να γίνουν στα πλαίσια του ΥΜΕΠΕΡΑΑ από κάθε ΦΔ ξεχωριστά.
Την παρουσίαση εκ μέρους του Φ.Δ. Υγροτόπων Κοτυχίου-Στροφυλιάς και Κυπαρισσιακού Κόλπου έκανε η κα. Αλεξάνδρα Αναγνωστοπούλου, Δασολόγος M.Sc, εκ μέρους του Φ.Δ. Λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου & Ακαρνανικών Ορέων ο Επόπτης φύλακας κ. Νικόλαος Παλαιός, από τον Φ.Δ. Αμβρακικού Κόλπου – Λευκάδας, ο Συντονιστής κ. Δημήτρης Μπαρέλος, Περιβαλλοντολόγος M.Sc και η κα. Εύη Συντιχάκη, Βιολόγος M.Sc., ως εκπρόσωπος του Φ.Δ. Προστατευόμενων Περιοχών Καλαμά – Αχέροντα – Κέρκυρας. Μέσω τηλεδιάσκεψης συμμετείχε ο Συντονιστής του Φ.Δ. Λίμνης Κερκίνης κ. Θόδωρος Ναζηρίδης, Δασολόγος PhD, ο οποίος παρουσίασε τα δεδομένα της περιοχής ευθύνης του και αντάλλαξε τη τεχνογνωσία και την εμπειρία του από την παρακολούθηση του συγκεκριμένου είδους και των διαχειριστικών δράσεων που υλοποιεί διαχρονικά ο ΦΔ, αφού αποτελεί μια περιοχή με σημαντική παρουσία πελεκάνων.




Στόχος της δράσης ήταν η ενίσχυση της συνεργασίας με άλλους ΦΔΠΠ με την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και αντιμετώπισης προβλημάτων που σχετίζονται με την προστασία και διατήρηση του πληθυσμού του είδους Pelecanus crispus. Σκοπός αυτής της πρώτης συνάντησης ήταν κάθε Φορέας Διαχείρισης να παρουσιάσει δεδομένα σχετικά με τον πληθυσμό και τις συνήθειες του είδους του Αργυροπελεκάνου στην περιοχή ευθύνης του θέτοντας ένα κοινό σχέδιο δράσης για τις επόμενες συναντήσεις.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε άριστο κλίμα συνεργασίας, όπου τέθηκαν οι μελλοντικοί κοινοί στόχοι για την προστασία των Αργυροπελεκάνων. Προγραμματίστηκαν τα επόμενα κοινά βήματα όπως: α) Σύνταξη εκθέσεων αναφοράς από κάθε ΦΔ ξεχωριστά για την παρουσία του είδους μέχρι σήμερα, β) η πραγματοποίηση ταυτόχρονης παρακολούθησης και καταγραφής των ατόμων Αργυροπελεκάνων στους υγρότοπους της Δυτικής Ελλάδας από το προσωπικό των ΦΔΠΠ με κοινή μεθοδολογία και κοινά πρωτόκολλα καταγραφής κάθε τρίτη εβδομάδα κάθε μήνα.  Τα αποτελέσματα αφενός της πρώτης παρακολούθησης του είδους και αφετέρου της 1ης συνάντησης δικτύωσης καθώς και όποια νέα ζητήματα προκύψουν θα παρουσιαστούν και θα συζητηθούν στην επόμενη συνάντηση που θα πραγματοποιηθεί τον Νοέμβριο του τρέχοντος έτους στον Φ.Δ. Λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου & Ακαρνανικών Ορέων.




Η δράση ολοκληρώθηκε με την επίσκεψη των συμμετεχόντων στη λ/θ Πρόκοπος για την παρατήρηση του είδους στο πεδίο.


















22 Ιουλ 2020

Δελτίο Τύπου απογραφής πελαργών διετίας 2019 - 2020


ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΑΠΟΓΡΑΦΗΣ ΠΕΛΑΡΓΩΝ 2020
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΙΕΤΙΑΣ 2019 - 2020

Πραγματοποιήθηκε και εφέτος παρά την πρωτόγνωρη κατάσταση λόγω κορονοϊού η ετήσια απογραφή πελαργών του Ν. Θεσπρωτίας και κάποιων περιοχών του Ν. Πρεβέζης που εμπίπτουν στα όρια της περιοχής χωρικής αρμοδιότητας του Φορέα Διαχείρισης Καλαμά - Αχέροντα - Κέρκυρας. Συνολικά, καταμετρήθηκαν φωλιές πελαργών σε 40 περιοχές του Ν. Θεσπρωτίας και 5 στο Ν. Πρεβέζης.
Κατά την απογραφή πραγματοποιείται απευθείας παρατήρηση και καταγραφή των φωλιών και των ζευγαριών των πελαργών. Συγκεκριμένα, καταγράφεται ο αριθμός και η θέση των φωλιών με ή χωρίς πελαργούς, ενώ όπου υπάρχουν νεοσσοί καταγράφεται ο ακριβής αριθμός αυτών. Στα δεδομένα που συλλέγονται υπάρχουν κι άλλα στοιχεία όπως το υψόμετρο και οι γεωγραφικές συντεταγμένες κάθε φωλιάς, τυχόν άδειες ή κατεστραμμένες φωλιές καθώς και το είδος κάθε φωλιάς αν είναι φυσική ή τεχνητή και αν βρίσκεται π.χ. πάνω σε εκκλησία ή στύλο της ΔΕΔΔΗΕ.
Παρακάτω παρουσιάζονται αναλυτικά σε διάφορα γραφήματα τα αποτελέσματα τόσο της φετινής απογραφής όσο και η σύγκρισή τους με την προηγούμενη χρονιά δίνοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα του επισκεπτόμενου πληθυσμού των πελαργών για την τελευταία διετία στην περιοχή μας.
Στον πίνακα και στο γράφημα που ακολουθούν (Πίνακας 1, Γράφημα 1) φαίνεται για την τελευταία διετία το σύνολο των φωλιών των πελαργών, οι άδειες φωλιές, πόσα ζευγάρια πελαργών αναπαράχθηκαν και πόσοι νεοσσοί συνολικά παρατηρήθηκαν. Συμπερασματικά, παρατηρείται μια σταθερή κατάσταση στις ενεργές φωλιές πελαργών, αύξηση των νεοσσών (29%) αλλά και στον συνολικό πληθυσμό τους (νεοσσοί και ενήλικα) (14%). Υπήρξε μια μεγάλη αύξηση των φωλιών με 4 νεοσσούς και παρατηρήθηκαν και αρκετές φωλιές αντίστοιχα με 5 νεοσσούς (Εικόνα 1 στον Ξηρόλοφο Σουλίου). Τον Ιούλιο οι περισσότεροι πελαργοί ξεκινούν τις πρώτες δοκιμαστικές πτήσεις, γυμνάζοντας τα φτερά τους και πηδώντας πάνω από τη φωλιά, πριν ξεκινήσουν  το μεγάλο τους ταξίδι προς την Ν. Αφρική, αν και στη πραγματικότητα οι περισσότεροι θα πάνε στο Σουδάν, στο Νότιο Σουδάν, στο Τσαντ, στην Κένυα ή στην Αιθιοπία, όπου μετακινούνται διαρκώς.

Πίνακας 1

Εικόνα 1 . Φωλιά στο χωριό Ξηρόλοφο
Γράφημα 1
Το είδος των φετινών φωλιών πελαργών φαίνεται στο γράφημα 2, όπου παρατηρείται η μείωση των φυσικών φωλιών σε στύλο (22%) και αύξηση της φωλεοποίησης σε τεχνητές φωλιές σε στύλο. Η μοναδική φωλιά σε εκκλησία βρίσκεται στη Κορώνη Πρεβέζης, με 3 νεοσσούς!

Γράφημα 2



Η κατανομή των νεοσσών ανά φωλιά για το 2020 φαίνεται στο ακόλουθο γράφημα (Γράφημα 3). Προκύπτει ότι οι φωλιές με 4 νεοσσούς ήταν περισσότερες, ενώ φέτος δεν παρατηρήθηκαν φωλιές με έναν και έξι νεοσσούς. Αναλυτικότερα, το 58% των φωλιών είχαν από 4 νεοσσούς, ποσοστό μικρότερο από το 2019 (ήταν 45%), το 22% από τρεις νεοσσούς, λιγότερο από τις περσινές καταγραφές (ήταν 29%) και το 10% από δύο νεοσσούς, πολύ λιγότερους από πέρσι (ήταν 25%). Τέλος, αρκετές ήταν οι 5άρες φωλιές με 10 % σε σύγκριση με το 2019 που δεν υπήρχαν καθόλου. Σημαντική λοιπόν είναι η αύξηση των νεοσσών φέτος στις φωλιές, γεγονός που συνδέεται πιθανώς με την εύρεση αρκετής τροφής από το ζευγάρι πελαργών, στην περιοχή που αναπαράγονται και σε ακτίνα 1-3km έως 5km το περισσότερο (εικόνα 2).


Γράφημα 3
Ένα μήνα σχεδόν πριν από την αναχώρησή τους θα δούμε τους πελαργούς να συναθροίζονται σε λιβάδια, κοντά σε τέλματα ή λίμνες, και από κει, χρησιμοποιώντας τα θερμά ανοδικά ρεύματα ξεκινούν όλοι μαζί γυροπετώντας σε κυκλική πορεία. Τα νεαρά φεύγουν 1 με 2 εβδομάδες νωρίτερα από τα ενήλικα άτομα. 

Εικόνα 2 . Περιοχή τροφής 

Ο λευκοπελαργός (Ciconia ciconia) είναι προστατευόμενο είδος από τη Διεθνή αλλά και την Εθνική νομοθεσία, αλλά και ένα είδος που συντρόφευε πάντα τους ανθρώπους στις αγροτικές δουλειές. Οι πελαργοί, ως ρυθμιστές του πληθυσμού διάφορων «βλαβερών» για τον άνθρωπο (τρωκτικών, εντόμων, κ.ά.) έχουν μια σημαντικότατη θέση στα αγροτικά οικοσυστήματα. Είναι δείκτες της ισορροπίας του περιβάλλοντος ενώ παράλληλα αποτελούν σύμβολο της αρμονικής συμβίωσης του ανθρώπου με τη φύση της υπαίθρου. Αποτελεί υποχρέωση όλων μας να συμβάλλουμε στην προστασία τους!



Η απογραφή πελαργών οργανώθηκε και φέτος από το Φορέα Διαχείρισης Καλαμά- Αχέροντα-Κέρκυρας από μια ομάδα πεδίου που αποτελούνταν από το επιστημονικό προσωπικό και προσωπικό φύλαξης.
Στόχος της απογραφής των πελαργών είναι ο εντοπισμός τυχόν απειλών για τη ζωή του συγκεκριμένου είδους, όπως η χρήση χημικών ουσιών στη γεωργία, μονοκαλλιέργειες κλπ., που οδηγούν σε υποβάθμιση ή/και εξαφάνιση των ενδιαιτημάτων του, ώστε να ληφθούν  τα ανάλογα διαχειριστικά μέτρα αντιμετώπισής τους.